Ngày đăng: 2/5/2025Cập nhật lần cuối: 8/6/202512 phút đọc
Trong xã hội hiện đại, việc hiểu đúng về đa dạng giới tính và xu hướng tính dục trở thành điều cần thiết. Người song tính - những người có khả năng cảm thấy hấp dẫn tình cảm và tình dục với hơn một giới tính - là một phần quan trọng trong phân loại xu hướng tình dục đa dạng.
Song tính không phải là xu hướng mới, mà đã tồn tại qua nhiều thế kỷ trong lịch sử nhân loại. Tuy nhiên, sự hiểu biết và chấp nhận về người song tính vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại Việt Nam. Điều này dẫn đến nhiều hiểu lầm, kỳ thị và khó khăn cho cộng đồng này.
Việc nắm rõ về bisexuality không chỉ giúp người song tính tự chấp nhận bản thân, mà còn góp phần xây dựng xã hội bao dung và đa dạng hơn. Thông qua việc phân tích khoa học và tâm lý học, chúng ta sẽ khám phá câu hỏi: "Người song tính là ai trong xã hội hiện đại?"
Song tính, được gọi bằng tiếng Anh là bisexual hoặc lưỡng tính, mô tả những người có khả năng cảm thấy hấp dẫn tình cảm và/hoặc tình dục với hơn một giới tính. Đây là một trong ba phân loại chính trong hệ thống phân loại xu hướng tình dục, khác biệt hoàn toàn với dị tính là gì - xu hướng chỉ hấp dẫn với giới tính đối lập.
Robyn Ochs, nhà nghiên cứu nổi tiếng về chủ đề này, định nghĩa song tính là "khả năng bị hấp dẫn, về mặt tình cảm và/hoặc tình dục, với người của hơn một giới tính và/hoặc giới, không nhất thiết cùng lúc, không nhất thiết theo cùng cách, và không nhất thiết ở cùng mức độ."
American Psychological Association khẳng định rằng xu hướng tính dục (orientation) khác với hành vi tình dục (behavior). Người song tính có thể có xu hướng hấp dẫn với cả hai giới nhưng không nhất thiết phải có quan hệ tình dục với cả hai. Điều này phân biệt rõ ràng giữa cảm nhận nội tâm và hành vi bên ngoài.
Người bị hấp dẫn bởi cả hai giới có thể trải nghiệm nhiều loại hấp dẫn khác nhau:
Hấp dẫn tình cảm: Cảm thấy gắn kết sâu sắc, muốn chia sẻ cuộc sống với người thuộc cả hai giới
Hấp dẫn tình dục: Ham muốn thể xác với người nam và nữ
Hấp dẫn lãng mạn: Mong muốn có mối quan hệ lãng mạn, hẹn hò với cả hai giới
Người có cảm xúc lãng mạn và quan hệ tình dục với cả hai giới thường mô tả trải nghiệm của họ như một phổ liên tục thay vì hai lựa chọn riêng biệt. Mức độ hấp dẫn có thể thay đổi theo thời gian và hoàn cảnh, điều này cũng liên quan đến xu hướng linh hoạt tính dục.
Xu hướng | Định nghĩa | Đặc điểm |
Song tính (Bisexual) | Hấp dẫn với hơn một giới tính | Có thể thiên về một giới nhiều hơn |
Người Toàn Tính (Pansexual) | Hấp dẫn không phụ thuộc giới tính | Không quan tâm đến giới tính của đối phương |
Xu hướng asexual | Không có hoặc ít hấp dẫn tình dục | Có thể có hấp dẫn lãng mạn |
Người á tính | Xu hướng thay đổi theo thời gian | Không cố định một nhãn cụ thể |
Trong khi tìm hiểu xu hướng gay và người đồng tính nữ tập trung vào hấp dẫn với cùng giới tính, người song tính mở rộng khả năng hấp dẫn ra nhiều giới tính khác nhau, tạo nên sự đa dạng phong phú trong cách hiểu về giới tính và tình yêu.
Có khả năng yêu cả nam và nữ là dấu hiệu rõ ràng nhất của xu hướng song tính. Nhiều người song tính mô tả rằng họ không phân biệt giới tính trong tình yêu - họ yêu con người vì tính cách, tâm hồn chứ không chỉ vì giới tính.
Trải nghiệm thường gặp:
Cảm thấy hấp dẫn tình cảm với cả nam và nữ từ nhỏ
Có những mối quan hệ tình cảm sâu sắc với cả hai giới
Không cảm thấy bị giới hạn bởi giới tính khi yêu ai đó
Thấy mình khác biệt so với bạn bè có xu hướng dị tính hoặc theo tìm hiểu xu hướng gay truyền thống
Quan trọng là phải hiểu rằng có thể quan hệ tình dục với cả nam và nữ không phải lúc nào cũng định nghĩa xu hướng song tính. Một số người có thể có hành vi song tính nhưng tự nhận là có xu hướng dị tính hoặc theo người đồng tính nữ.
Ngược lại, người song tính có thể chưa từng có quan hệ với cả hai giới nhưng vẫn biết rõ xu hướng của mình. Hấp dẫn không đồng nghĩa với hành vi - đây là nguyên tắc cơ bản trong tâm lý học tình dục, khác với những người theo xu hướng asexual hoàn toàn.
Quốc hội Việt Nam đã hợp pháp hóa hoạt động tình dục đồng giới từ năm 2000. Tuy nhiên, quyền LGBTQ+ vẫn còn hạn chế so với các nước phát triển. Tình trạng pháp lý của đồng giới, bao gồm người song tính, vẫn chưa được công nhận đầy đủ.
Hiện tại, Việt Nam không công nhận hôn nhân đồng giới, điều này ảnh hưởng đến quyền lợi pháp lý của các cặp song tính cùng giới. Bộ luật Dân sự năm 2015 cho phép thay đổi giới tính nhưng chưa mở rộng quyền hôn nhân cho tất cả các hình thức trong phân loại xu hướng tình dục.
Kỳ thị giới tính và định kiến sai lầm vẫn tồn tại trong xã hội Việt Nam. Nhiều người vẫn tin rằng song tính chỉ là "giai đoạn" hay "sự bối rối" về giới tính, không hiểu rằng đây là một xu hướng ổn định như dị tính là gì.
Giáo dục giới tính trong trường học còn nhiều thiếu sót và hậu quả nghiêm trọng:
Thiếu thông tin chính xác về đa dạng giới tính
Giáo viên chưa được đào tạo về chủ đề LGBTQ+
Học sinh song tính thường bị bắt nạt hoặc cô lập
Không có chương trình hỗ trợ tâm lý cho học sinh LGBTQ+
Human Rights Watch và Hello Bacsi đều ghi nhận về phân biệt đối xử nghiêm trọng mà người song tính phải đối mặt. Đặc biệt, người song tính đối mặt với cô lập trong cả cộng đồng dị tính và đồng tính - hiện tượng được gọi là "kỳ thị kép."
Khác với những người theo xu hướng asexual có thể tìm thấy sự hiểu biết trong cộng đồng riêng, người song tính thường cảm thấy không thuộc về bất kỳ nhóm nào. Điều này tạo ra áp lực tâm lý đặc biệt so với những người có xu hướng rõ ràng như tìm hiểu xu hướng gay hay người đồng tính nữ.
Các vấn đề sức khỏe tâm thần thường gặp:
Trầm cảm và lo âu cao hơn mức trung bình
Cảm giác không thuộc về cộng đồng nào
Áp lực phải "chọn bên" dị tính hoặc đồng tính
Khó khăn trong việc tìm hiểu bản thân
Năm 2022, Bộ Y tế Việt Nam có tuyên bố quan trọng: LGBTQ+ không phải là bệnh. Đây là bước tiến đáng kể trong việc giảm kỳ thị trong lĩnh vực y tế, ảnh hưởng tích cực đến tất cả các nhóm trong phân loại xu hướng tình dục.
Trường hợp điển hình được Human Rights Watch ghi nhận là "Tuyen" - một phụ nữ 20 tuổi tự nhận là song tính. Cô trải nghiệm bị hiểu lầm khi bạn bè coi xu hướng tính dục của cô là "bệnh" và chưa bao giờ được học về LGBTQ+ trong trường.
Kỳ thị xuất hiện trong nhiều lĩnh vực:
Giáo dục: Thiếu chương trình giáo dục về đa dạng giới
Y tế: Một số bác sĩ vẫn coi song tính là "rối loạn"
Gia đình: Áp lực từ gia đình để "sửa" xu hướng tính dục
Nơi làm việc: Phân biệt đối xử khi tiết lộ xu hướng tính dục
Viet Pride tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã trở thành sự kiện quan trọng cho cộng đồng LGBTQ+, bao gồm người song tính. Intrepid Travel ghi nhận Việt Nam là điểm đến tương đối an toàn cho du khách LGBTQ+.
Sự hiện diện ngày càng tăng trong văn hóa đại chúng thể hiện qua:
Các buổi hội thảo giáo dục về đa dạng giới
Nhóm hỗ trợ trực tuyến cho người song tính
Sự kiện kết nối cộng đồng
Tăng cường đại diện trong truyền thông
Sự liên kết với người đồng tính nữ, những người theo tìm hiểu xu hướng gay và cộng đồng LGBTQIA+ rộng lớn hơn giúp tạo ra tiếng nói mạnh mẽ cho bình đẳng xã hội và đa dạng giới tính.
Đóng góp của cộng đồng song tính:
Nâng cao nhận thức về phổ tình dục đa dạng
Phá vỡ định kiến về việc phải "chọn một bên"
Mở rộng quan điểm về tình yêu và quan hệ
Thúc đẩy chính sách bao trùm hơn cho tất cả phân loại xu hướng tình dục
Nhận ra mình là một phần của phổ tình dục đa dạng là bước đầu tiên quan trọng. Coming out (công khai xu hướng tính dục) và quyền được sống thật với bản thân là quá trình cá nhân, không nên bị áp lực.
Các bước tự chấp nhận:
Tìm hiểu thông tin chính xác về song tính từ nguồn đáng tin cậy
Kết nối với cộng đồng để không cảm thấy cô đơn
Tự khẳng định rằng xu hướng tính dục là bình thường
Tìm kiếm hỗ trợ chuyên nghiệp nếu cần thiết
Chia sẻ với người thân khi cảm thấy sẵn sàng
Trở thành ally và advocate là cách hiệu quả để hỗ trợ cộng đồng song tính. Thúc đẩy sự chấp nhận và hòa nhập trong gia đình, trường học, xã hội cần sự nỗ lực của tất cả mọi người, bao gồm cả những người theo xu hướng dị tính, người á tính hay bất kỳ ai trong hệ thống phân loại xu hướng tình dục.
Cách hỗ trợ | Hành động cụ thể | Tác động |
Giáo dục bản thân | Đọc sách, tham gia khóa học | Hiểu biết chính xác |
Lắng nghe không phán xét | Tạo không gian an toàn | Giảm áp lực tâm lý |
Ủng hộ quyền bình đẳng | Tham gia vận động chính sách | Thay đổi xã hội |
Sử dụng ngôn ngữ tôn trọng | Tránh từ ngữ kỳ thị | Tạo môi trường thân thiện |
Điều quan trọng nhất là thể hiện tình yêu thương và chấp nhận vô điều kiện. Người song tính cần cảm nhận được rằng họ được tôn trọng và có giá trị như bất kỳ ai khác, không phụ thuộc vào việc họ thuộc nhóm nào trong các xu hướng khác nhau như người toàn tính hay linh hoạt trong xu hướng tính dục.
Người song tính là những cá nhân có khả năng cảm thấy hấp dẫn tình cảm và tình dục với hơn một giới tính, đại diện cho sự đa dạng tự nhiên trong phổ xu hướng tính dục của con người. Tại Việt Nam, mặc dù luật pháp đã có những bước tiến tích cực, người song tính vẫn đối mặt với nhiều thách thức từ kỳ thị xã hội, thiếu giáo dục giới tính và hiểu lầm về bản chất của bisexuality.
Việc hiểu đúng về người song tính không chỉ giúp cộng đồng này tự chấp nhận bản thân mà còn góp phần xây dựng xã hội bao dung và nhân văn hơn. Sự phát triển của các sự kiện như Vietpride và tuyên bố của Bộ Y tế năm 2022 cho thấy Việt Nam đang có những thay đổi tích cực trong nhận thức về đa dạng giới tính và phân loại xu hướng tình dục.
Mỗi người trong chúng ta đều có thể đóng góp vào việc tạo ra môi trường thân thiện hơn cho người song tính thông qua việc học hỏi, lắng nghe và thể hiện sự tôn trọng. Bởi vì tình yêu và sự chấp nhận là những giá trị căn bản làm nên một xã hội văn minh và tiến bộ.